Głębokie Doły z ochroną. Nowy rezerwat obejmie 183 hektary lasów

Stare drzewa, źródliska, doliny potoków i rzadkie gatunki zwierząt znalazły się pod ochroną. Na terenie obejmującym także Książenice powstaje rezerwat przyrody Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego. Nie oznacza to jednak całkowitego zamknięcia lasu dla mieszkańców.

Od 6 października zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach obejmie ochroną 183,65 ha lasów Nadleśnictwa Rybnik. Teren znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, a rezerwat tworzą trzy powiązane ze sobą enklawy.

• W lesie zostaną chronione źródliska, wąwozy i stare drzewa
• Mieszkańcy Książenic uczestniczyli w rozmowach o dostępie do lasu
• Od pomysłu przyrodników do rezerwatu imienia Floriana Celińskiego

W lesie zostaną chronione źródliska, wąwozy i stare drzewa

Celem utworzenia rezerwatu jest zachowanie ekosystemu leśnego, który zachował cechy naturalnego lasu. Dominują w nim buczyny, a oprócz nich występują źródliska, doliny potoków i wąwozy. Ochrona ma znaczenie przyrodnicze, naukowe, dydaktyczne i krajobrazowe.

Na tym obszarze stwierdzono obecność wielu cennych gatunków. Są wśród nich zgniotek cynobrowy, szklarnik leśny, żaba zwinka, siniak, rzadkie gatunki dzięciołów, muchołówka białoszyja, gąsiorek, orzesznica oraz osiem gatunków nietoperzy.

Istotną częścią tego ekosystemu jest martwe drewno. Powalone i obumarłe drzewa zapewniają schronienie oraz pokarm licznym organizmom, między innymi grzybom i owadom. W granicach rezerwatu pozostaną również drzewa o wymiarach pomnikowych.

„Utworzenie rezerwatu ma na celu zabezpieczyć wartości przyrodnicze tego miejsca w długiej perspektywie” – mówi Mirosława Mierczyk-Sawicka, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach.

Wokół rezerwatu ustanowiono otulinę o powierzchni 172,01 ha. Jej zadaniem jest dodatkowe zabezpieczenie obszaru objętego ochroną przed niekorzystnymi zmianami w jego otoczeniu.

Mieszkańcy Książenic uczestniczyli w rozmowach o dostępie do lasu

Prace nad utworzeniem rezerwatu obejmowały także rozmowy o dotychczasowym korzystaniu z uroczyska. Podczas spotkań mieszkańcy przedstawiali oczekiwania dotyczące spacerów, rekreacji i turystyki. Później przeprowadzono oględziny terenu, aby ustalić, które jego części powinny pozostać dostępne.

Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny Wiesław Janiszewski podkreśla, że Głębokie Doły są cenne zarówno pod względem przyrodniczym, jak i krajobrazowym. W konsultacjach uczestniczyli mieszkańcy, eksperci oraz przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach. Jedno ze spotkań odbyło się podczas zebrania wiejskiego w Książenicach.

„Głębokie Doły, położone częściowo na terenie naszej gminy, to miejsce wyjątkowe – piękne krajobrazowo i niezwykle cenne przyrodniczo” – mówi Wiesław Janiszewski.

Utworzenie rezerwatu nie oznacza całkowitego zakazu wstępu. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez burmistrza nadal będzie można korzystać z wyznaczonych tras pieszych i rowerowych. W określonych miejscach dopuszczone zostaną także spacery z psami oraz zbieranie grzybów. Dla odwiedzających najważniejsze będzie więc sprawdzanie oznaczeń i poruszanie się wyłącznie po udostępnionych odcinkach.

„Objęcie tego obszaru ochroną nie oznacza jego całkowitego zamknięcia dla ludzi” – dodaje burmistrz.

Od pomysłu przyrodników do rezerwatu imienia Floriana Celińskiego

Starania o ochronę Głębokich Dołów rozpoczęły się w 1993 roku. Wtedy prof. Florian Celiński i Andrzej Czylok przygotowali opracowanie dotyczące walorów przyrodniczych i krajobrazowych uroczyska. Dokument wskazywał na potrzebę ochrony około 100 ha lasów.

W kolejnych latach rozpoznawaniem wartości tego terenu zajmowali się także miejscowi przyrodnicy. Wśród osób zaangażowanych w starania o utworzenie rezerwatu był Tadeusz Krotoski, wieloletni zwolennik objęcia Głębokich Dołów ochroną.

W 2024 roku formalne wnioski złożyły Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego oraz Klub Przyrodników. Organizacja uwzględniła Głębokie Doły w bazie propozycji „Rezerwaty przyrody czas na comeback!”.

Nazwa rezerwatu upamiętnia prof. Floriana Celińskiego, współautora pierwszego opracowania poświęconego temu obszarowi. Propozycję zaakceptowała Regionalna Rada Ochrony Przyrody, a po uzyskaniu zgody rodziny profesora jego imię wpisano do zarządzenia.

na podstawie: Urząd Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny.