Ponad 183 hektary lasu pod ochroną. Nowy rezerwat w Nadleśnictwie Rybnik

Wśród buczyn, źródlisk i dolin potoków powstał rezerwat, o który starano się od ponad 30 lat. „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego” obejmą ochroną 183,65 ha lasów Nadleśnictwa Rybnik. Obszar pozostanie dostępny dla pieszych i rowerzystów, a w wyznaczonych miejscach będzie można spacerować z psem oraz zbierać grzyby. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach zacznie obowiązywać 6 października.

Cenne lasy, źródliska i martwe drewno zyskują trwałą ochronę

Rezerwat obejmuje trzy powiązane ze sobą enklawy położone w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”. Wokół nich wyznaczono także otulinę o powierzchni 172,01 ha. Ochroną objęto ekosystem leśny o naturalnych cechach, w którym dominują buczyny.

Ważną częścią tego obszaru są nie tylko stare drzewa, w tym okazy o wymiarach pomnikowych. W „Głębokich Dołach” znajdują się również tereny źródliskowe, doliny potoków i wąwozy. Martwe drewno pozostawione w lesie tworzy siedliska dla grzybów, owadów i innych organizmów, a zarazem jest elementem naturalnych procesów zachodzących w tym ekosystemie.

„Utworzenie rezerwatu ma na celu zabezpieczyć wartości przyrodnicze tego miejsca w długiej perspektywie” – mówi Mirosława Mierczyk-Sawicka, Regionalna Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach.

Wśród stwierdzonych tam gatunków znalazły się m.in. zgniotek cynobrowy, szklarnik leśny, żaba zwinka, siniak, rzadkie gatunki dzięciołów, muchołówka białoszyja, gąsiorek, orzesznica oraz osiem gatunków nietoperzy. Ochrona ma służyć zachowaniu wartości przyrodniczych, ale także nauce, edukacji i ochronie krajobrazu.

Mieszkańcy zachowają dostęp do „Głębokich Dołów”

Prace nad rezerwatem uwzględniały sposób, w jaki mieszkańcy Rybnika i Czerwionki-Leszczyn korzystają z tego terenu. Podczas spotkań w marcu 2026 roku omawiano przede wszystkim możliwość dalszego wykorzystania uroczyska do rekreacji i turystyki. Późniejsze oględziny pomogły określić, które formy udostępnienia powinny znaleźć się w ostatecznych zasadach.

Projekt poddano konsultacjom społecznym prowadzonym od 17 marca do 8 kwietnia 2026 roku. Zainteresowane osoby mogły zapoznać się z propozycją granic rezerwatu i zgłaszać uwagi. Zebrane opinie wpłynęły na treść zarządzenia.

W efekcie teren nie zostanie całkowicie zamknięty. Dopuszczono:

• ruch pieszy,
• ruch rowerowy,
• spacery z psami,
• zbiór grzybów w wyznaczonych obszarach.

Dla mieszkańców oznacza to możliwość dalszego korzystania z lasu, ale w ramach zasad określonych dla rezerwatu. Szczególne znaczenie będzie miało przestrzeganie wyznaczonego zakresu udostępnienia, zwłaszcza przy zbiorze grzybów i poruszaniu się poza głównymi trasami.

Przemysław Skrzypiec, zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody, podkreślał, że przy tworzeniu rezerwatu analizowano zarówno potrzeby ochrony przyrody, jak i oczekiwania osób od lat odwiedzających ten teren. Jego zdaniem trwała ochrona ma pozwolić zachować „Głębokie Doły” także dla kolejnych pokoleń.

Pomysł na rezerwat pojawił się już w 1993 roku

Historia starań o ochronę tego obszaru rozpoczęła się w 1993 roku. Profesor Florian Celiński i Andrzej Czylok przygotowali wtedy opracowanie dotyczące walorów przyrodniczych i krajobrazowych uroczyska. Dokument wskazywał na potrzebę objęcia ochroną około 100 ha lasów.

W kolejnych latach wiedzę o „Głębokich Dołach” rozwijali miejscowi przyrodnicy. Wśród osób zaangażowanych w starania o utworzenie rezerwatu wymieniany jest Tadeusz Krotoski, wieloletni orędownik tej formy ochrony.

Formalne wnioski w sprawie utworzenia rezerwatu złożyły w 2024 roku Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego oraz Klub Przyrodników. Organizacja ujęła „Głębokie Doły” w bazie propozycji „Rezerwaty przyrody czas na comeback!”.

Nazwa rezerwatu upamiętnia profesora Floriana Celińskiego, współautora pierwszego opracowania o tym terenie. Nadanie mu imienia zarekomendowała Regionalna Rada Ochrony Przyrody, a po uzyskaniu zgody rodziny propozycja została wpisana do zarządzenia.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.