Pięć biografii walczy o „Juliusza”. Finał nagrody już w sobotę w Rybniku

Wśród finalistów są Sokrates, Karol Marks, Melchior Wańkowicz i zapomniana śpiewaczka operowa. O Górnośląską Nagrodę Literacką „Juliusz” rywalizuje pięć książek, wybranych spośród 52 zgłoszonych tytułów. Laureata lub laureatkę poznamy podczas uroczystości w Domu Kultury w Rybniku-Chwałowicach.

• Pięć różnych życiorysów i jedna nagroda
• Jurorzy sprawdzili, co kryje się za znanymi nazwiskami
• Rozmowa o biografiach poprzedzi finał w Chwałowicach

Pięć różnych życiorysów i jedna nagroda

Jury XI edycji wyróżniło biografie pokazujące zarówno postaci obecne w podręcznikach, jak i bohaterów, których losy przez lata pozostawały na dalszym planie. W finałowej piątce znalazły się książki o:

• Melchiorze Wańkowiczu – „Melchior Wańkowicz. Życie na kraterze” Łukasza Garbala,
• Sokratesie – biografia Krzysztofa Łapińskiego,
• bohaterze książki Marii Ciesielskiej i Anny Wacławik,
• śpiewaczce operowej Vestvali – biografia Piotra Szaroty,
• Karolu Marksie – książka Krzysztofa Iszkowskiego.

Dwie nominowane publikacje dotyczą wielkich filozofów. Paulina Rzymanek, sekretarzyni Kapituły, zwróciła uwagę, że filozofia może dziś pomagać w porządkowaniu pytań o świat i własne miejsce w rzeczywistości.

„Być może to właśnie filozofia stanie się w najbliższym czasie narzędziem, za pomocą którego tłumaczyć będziemy sobie świat?” – zastanawia się Paulina Rzymanek.

W ocenie jurorów dobra biografia nie sprowadza się do chronologicznego przedstawienia faktów. Paulina Małochleb podkreśliła, że takie książki potrafią podważać utrwalone sądy, przywracać głos osobom marginalizowanym i pokazywać bohaterów w całej ich złożoności.

Jurorzy sprawdzili, co kryje się za znanymi nazwiskami

Łukasz Garbal przygląda się Wańkowiczowi nie tylko jako pisarzowi, lecz także twórcy własnego wizerunku. Według Pauliny Małochleb autor biografii konfrontuje opowieści pozostawione przez bohatera z dostępnymi źródłami i pokazuje napięcie między przeżytym doświadczeniem a jego literackim opracowaniem.

Krzysztof Łapiński napisał o Sokratesie jako postaci, która nadal zmusza do zadawania pytań o poznawanie siebie. Zbigniew Kadłubek uznał tę książkę za odważną i pasjonującą próbę opowiedzenia życia filozofa, którego wpływ wykracza daleko poza epokę starożytnych Aten.

Biografia przygotowana przez Marię Ciesielską i Annę Wacławik łączy ustalenia naukowe z reporterskim śledztwem. Marcin Musiał zwrócił uwagę na dokumentację, umiar w przedstawianiu bohatera oraz opis świata, w którym ten prowadził swoją działalność. W tej opowieści idee okazują się trwalsze niż życie ich twórcy.

Piotr Szarota odtworzył artystyczne i prywatne losy swojej pra-ciotki Vestvali. Dorota Karaś oceniła, że autor wykorzystał rodzinne tropy i nieoczywiste zbiegi okoliczności, ale nie obciążył książki nadmiarem aparatu naukowego ani nie próbował dopasowywać bohaterki do współczesnych sporów.

Krzysztof Iszkowski opisał Karola Marksa na tle jego epoki, a także osobistych słabości i cech charakteru. Agata Kasprolewicz doceniła lekki, błyskotliwy język tej biografii, w którym znalazło się miejsce zarówno na humor, jak i krytyczne spojrzenie.

Rozmowa o biografiach poprzedzi finał w Chwałowicach

Literackie wydarzenia rozpoczną się w piątek, 9 października, o godz. 16.00 w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rybniku. Podczas spotkania jurorzy i nominowani autorzy porozmawiają o granicach biografii, sposobach ich przekraczania oraz o sensie opowiadania i słuchania cudzych historii.

Finał XI edycji Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” zaplanowano na sobotę, 10 października, o godz. 18.30 w Domu Kultury w Rybniku-Chwałowicach. Wstęp na oba wydarzenia jest bezpłatny. Wejściówki można odebrać w domu kultury w Chwałowicach.

W skład Kapituły weszli: profesor Zbigniew Kadłubek jako przewodniczący, Dorota Karaś, Agata Kasprolewicz, dr Paulina Małochleb oraz Marcin Musiał. Pracami jury zajmuje się Paulina Rzymanek, literaturoznawczyni związana z rybnicką biblioteką.

Laureat lub laureatka otrzyma 60 tys. zł oraz statuetkę „Juliusza”. Patronem nagrody jest Juliusz Roger – XIX-wieczny lekarz, przyrodnik, etnograf i tłumacz, zaliczany do najwybitniejszych górnośląskich humanistów.

Nagroda została przyznana po raz pierwszy w 2016 roku, a od 2019 roku trafia do autora najlepszej biografii napisanej i wydanej po polsku w poprzednim roku. Wśród dotychczasowych laureatów są Beata Guczalska, Rafał Księżyk, Wojciech Orliński, Artur Domosławski, Marta Grzywacz, Agnieszka Dauksza i Aleksander Kaczorowski.

na podstawie: UM Rybnik.