1344 uczniów, 34 szkoły i jeden przedmiot o najbliższej okolicy

W Rybniku 34 szkoły podstawowe prowadzą edukację regionalną dla 1344 uczniów. W Centrum Edukacji Regionalnej nauczyciele, naukowcy i przedstawiciele organizacji regionalnych rozmawiali o tym, jak połączyć wiedzę o miejscu pochodzenia z emocjami i odpowiedzialnością. Podczas konferencji pojawiły się pytania o przyszłość tego przedmiotu, jego obecność w szkole oraz sposoby angażowania dzieci i młodzieży w poznawanie najbliższego otoczenia.

Spotkanie odbyło się w ramach Tygodnia Śląskiego 2026. Jego uczestnicy zastanawiali się, jak uczyć o lokalnych miejscach, historii i tradycjach, by nie kończyło się na zapamiętywaniu informacji. Rozmowa dotyczyła także przejścia od poznawania dziedzictwa do aktywnego uczestnictwa w kulturze i życiu regionu.

• Nauczyciele i eksperci szukali miejsca dla „małych ojczyzn”
• „Rajza z Majką” pokazuje, jak opowiadać o najbliższym otoczeniu

Nauczyciele i eksperci szukali miejsca dla „małych ojczyzn”

Wykład dr hab. prof. UW Joanny Angiel z Pracowni Edukacji Geograficznej Uniwersytetu Warszawskiego dotyczył tego, czym jest edukacja regionalna i jakie obszary można dzięki niej odkrywać. Maciej Zygmunt z Instytutu im. Wojciecha Korfantego w Katowicach przedstawił natomiast spojrzenie związane z animacją kulturową. W tej perspektywie poznawanie miejsc może prowadzić także do ich współtworzenia.

Jednym z najważniejszych punktów konferencji był panel „Czy w szkole jest jeszcze miejsce na «małe ojczyzny»? Edukacja regionalna w realiach nowej podstawy programowej – między systemem a rzeczywistością szkolną. Przyszłość edukacji regionalnej – kierunki rozwoju”. Dyskusję prowadził dr hab. prof. UŚ Adam Hibszer.

W panelu spotkali się przedstawiciele samorządu, uczelni, organizacji regionalnych i szkół. O różnych stronach edukacji regionalnej mówili Zenon Adamski z Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Rybnika, dr Halina Nocoń z Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej, dr Norbert Niestolik ze Szkoły Podstawowej im. Tadeusza Kościuszki w Gaszowicach i Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi oraz Anna Morajko-Fornal z II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Gustawa Morcinka w Rudzie Śląskiej i Bractwa Oświatowego Związku Górnośląskiego.

Taki skład pozwolił zestawić założenia systemu oświaty z codziennymi doświadczeniami nauczycieli. Rozmowa obejmowała zarówno obecne miejsce edukacji regionalnej w szkołach, jak i wyzwania związane z jej dalszym prowadzeniem.

„Rajza z Majką” pokazuje, jak opowiadać o najbliższym otoczeniu

Podczas konferencji odbyło się także premierowe spotkanie z autorkami książki do edukacji regionalnej „Rajza z Majką”. O publikacji rozmawiały Maria Stachowicz-Polak, Małgorzata Małek, Mariola Reclik i Bogna Brewczyk. Spotkanie poprowadziła Aleksandra Klich-Siewiorek z Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rybniku.

Książka stała się przykładem poszukiwania atrakcyjnych sposobów przybliżania dzieciom i młodzieży lokalnych miejsc oraz dziedzictwa. W połączeniu z zajęciami szkolnymi takie materiały mogą ułatwiać przejście od ogólnych opowieści o regionie do poznawania konkretnych ludzi, krajobrazów, historii i tradycji.

W Rybniku edukacja regionalna jest obowiązkowym przedmiotem w klasach IV szkół podstawowych od 1 września 2016 roku. Zajęcia odbywają się raz w tygodniu. W roku szkolnym 2026/2027 prowadzi je 34 nauczycieli w 34 szkołach, łącznie w 68 oddziałach dla 1344 uczniów. Oznacza to średnio niespełna 20 uczniów w jednym oddziale.

Przedmiot prowadzą osoby z różnym przygotowaniem zawodowym – między innymi poloniści, historycy, geografowie, nauczyciele przedmiotów artystycznych i edukacji wczesnoszkolnej. Dzięki temu lekcje mogą łączyć wiedzę historyczną, geograficzną, językową i artystyczną, a także pracę z lokalnymi źródłami i opowieściami.

Konferencja „Z potrzeby serca i nakazu dziedzictwa…” odbyła się z udziałem Miasta Rybnika, Centrum Edukacji Regionalnej w Rybniku, Fundacji Superfundacja oraz Stowarzyszenia Korzenie.pl. Wydarzenie było częścią projektu „Rybnik – w kierunku zielonej przyszłości”, współfinansowanego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027.

na podstawie: Urząd Miasta Rybnika.