Policyjne statystyki przestępstw z uprzedzeń zmieniły zasady gry

Od 2026 roku Policja zmieniła sposób ujmowania przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Dane za ten okres nie mogą być bezpośrednio porównywane z wcześniejszymi statystykami, ponieważ zmienił się katalog czynów oraz metodologia ich rejestrowania.

Zmiany wynikają z nowych regulacji dotyczących prowadzenia postępowań przygotowawczych. Znaczenie mają między innymi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 4 lutego 2026 roku, zarządzenie Prokuratora Generalnego z 11 lutego oraz zmienione wytyczne dotyczące postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami.

Do tej kategorii zaliczane są nie tylko czyny wskazane w Kodeksie karnym, lecz także inne przestępstwa, jeżeli zawiadomienie albo ustalenia śledztwa wskazują na uprzedzenie wobec pokrzywdzonego. Chodzi o motyw związany między innymi z rasą, narodowością, pochodzeniem etnicznym, wyznaniem, bezwyznaniowością lub inną prawnie chronioną cechą.

O zakwalifikowaniu sprawy nie decyduje więc wyłącznie rodzaj czynu. Policja i prokuratura muszą uwzględnić także motyw działania sprawcy oraz okoliczności konkretnego zdarzenia. Dopiero te elementy pozwalają ustalić, czy sprawa mieści się w kategorii przestępstw motywowanych uprzedzeniami.

Dane statystyczne obejmują wszczęte postępowania, przestępstwa stwierdzone oraz informacje o pokrzywdzonych i podejrzanych. Policja nie prowadzi natomiast statystyki samej liczby zawiadomień o możliwości popełnienia takich przestępstw.

Wprowadzone w 2026 roku zmiany rozszerzyły zakres czynów uwzględnianych przy tworzeniu zestawień. Z tego powodu proste porównywanie liczb z 2026 roku z danymi z poprzednich lat może prowadzić do błędnych wniosków.

Przy analizie danych dotyczących cudzoziemców trzeba brać pod uwagę także zmiany demograficzne. Liczebność poszczególnych grup cudzoziemców przebywających w Polsce zmienia się, dlatego same wartości bezwzględne nie pokazują pełnego obrazu sytuacji.

Największy błąd polega na traktowaniu policyjnych statystyk jak prostego rankingu, w którym każda liczba oznacza dokładnie to samo w każdym roku. Bez uwzględnienia przepisów, metodologii i zmian liczebności poszczególnych grup takie zestawienia mogą bardziej zaciemniać obraz przestępczości niż go wyjaśniać.

na podstawie: Policja Rybnik.